Lean Leiderschap: discipline

Mijn fascinatie voor discipline begon een tijdje geleden toen ik een goed gesprek had over het hoe en waarom van Lean Management met Vincent Wiegel, Lean lector aan de HAN. Hij vertelde over de eeuwenoude filosofie van Leraar-Leerlingschap die de basis vormt van Lean. De leraar zorgt voor discipline. Dit geeft de broodnodige duidelijkheid en veiligheid waaraan de leerling zich kan optrekken. In opvoeding kennen we ditzelfde principe als de ouderwetse Rust, Regelmaat en Reinheid die ouders moeten bieden. Het mooie is, dat dit niet alleen goed is voor de kinderen, maar evenzeer voor de ouders zelf. Het lastige is, dat het niet moet doorslaan. Ik zou persoonlijk zeggen: voeg er Ruimte aan toe en je bent er.

Mensen die de afgelopen jaren in hun organisatie met Lean in de slag zijn, trekken nu mogelijk hun wenkbrauwen op. Van welke planeet komt deze meneer Wiegel eigenlijk? Lean is toch die methodiek met een arsenaal aan instrumenten waarmee werkprocessen worden verbeterd tot de laatste druppel ‘afval’ er uitgeperst is en de werkbezetting idealiter gedecimeerd? Nee dus. Dat is het helaas vaak wel geworden onder druk van hogere organisatiepolitiek, gecombineerd met beloftevolle consultantspraatjes.

Wat is Lean idealiter dan wel? Het is een methodiek die het Meesterschap van het hoger management erkent. Het doet een beroep op management dat haar tegelijkertijd nederig en dienstbaar houdt aan de mensen waar het echt over gaat: enerzijds de klanten die recht hebben op betrouwbare en zo goedkoop mogelijke producten en diensten, anderzijds de medewerkers die het benodigde werk echt uitvoeren en vormgeven. Ze beteugelt de neiging tot narcisme van hoger management door ze steeds weer met de neus op hun verantwoordelijkheid te drukken, net als ouders ten opzichte van hun kinderen, leraren ten opzichte van hun leerlingen. In Lean disciplineert management niet via straffen, belonen, voorschrijven, controleren, regels en procedures die via stafdiensten worden uitgevaardigd en waarbij ze zelf grotendeels buiten schot blijven. Ze moeten zelf aan de slag met hun eigen mensen en leren hen zelf hun werk te analyseren, structureren en verbeteren. Ze leren aan den lijven, dat andere eisen stellen aan medewerkers betekent, dat je dezelfde eisen aan jezelf moet stellen. Juist door hun lagere management en hun medewerkers te disciplineren, verplichten ze zichzelf tot de juiste discipline van dienstbaarheid.

De grote klacht van mensen die met Lean aan de slag moeten, is dat ze zoveel vrijheid inleveren. Dat komt, omdat ze moeten afkicken van het gebrek aan discipline en nog geen weet hebben van de lol die er ontstaat als je je werk samen in de hand en onder de knie hebt. De grote vrijheid die er dan juist ontstaat als je van binnenuit gedisciplineerd bent en niet meer door je organisatie aan alle kanten aan banden wordt gelegd en vervreemd van je klanten en je eigen werk. Als je dat weer terug in handen krijgt en zelf in contact met je klanten bekijkt waar het steeds weer slimmer en beter kan. En inderdaad: Lean levert dan een fantastische toolbox om steeds weer samen het werk te analyseren en verbeteren.

Vraag: hoe staat het met je eigen discipline, als meester en als leerling?